15 ہفتہ , دسمبر 2018

تُرڪيءَ جي نامياري عالم فتح الله گولن جو ڪتاب اکين کان اوجهل جهان :رکيل مورائي

خدا، ڪائنات، انسان مذهب ۽ انساني ڳجهه، اهڙا موضوع آهن جن تي هزارين سالن کان لڳاتار لکجي رهيو آهي. پوءِ به اُهي اهڙا عجب اسرار آهن جن بابت انسان جو عقل سڀ ڪجهه ڄاڻڻ کان قاصر آهي، خدا تعاليٰ ۽ ان جي ذات، ڪائنات جا اڻ ڏٺل/نظر نه ايندڙ اسرار جيڪي بظاهر ڏسڻ ۾ ته نٿا اچن پر اهي پنهنجو وجود نه رڳو عقلي طور مڃرائي چڪا آهن پر اڄ سائنس جي ايجادن پڻ انهن کي قبول ڪري ورتو آهي، نه فقط انهن کي قبول ڪري ورتو آهي، پر انهن مان ڪي اهڙابه آهن جن کي انسان ذات جي چڱائيءَ لاءِ ڪتب پڻ آندو پيو وڃي،

ڪيئي سال اڳ نظر نه  ايندڙ الڳ الڳ قسم جا گئس اڄ اسان جي ڀلي لاءِ استعمال ٿي رهيا آهن جيڪي سڀ ڪنهن خالق جي شاهدي ڏيئي رهيا آهن، هيءُ اهڙا موضوع آهن جن تي لڳاتار لکجي رهيو آهي، تازو ئي اهڙن اسرارن، جن کي ظاهر طور ڏسي نٿو سگهجي بابت دنيا جي برک ۽ ترڪيءَ ڄائي عالم فتح الله گولن هڪ ڪتاب لکيو آهي. جنهنجو نالو آهي ” اکين کان اوجهل جهان“

فتح الله گولن دنيا جي انهن عالمن مان هڪ آهي جن مذهب جي خاص طور اسلام جي اهڙي تشريح سامهون آندي آهي، جيڪا روشن خيالي واري ته آهي ئي پر  اها سائنس جي پڻ ويجهو آهي، هيءُ ترڪيءَ ڄائو عالم انهن عالمن مان هڪ آهي، جنهن انساني شعور کي پڻ گهڻي اهميت ڏني آهي، جنهن ڪري اڄ جي انسان ذات گهڻن وهمن ۽ وسوسن کان آجپيءَ ڏانهن وڃي رهيو آهي.

فتح الله گولن، ڪيتري ئي وقت کان آمريڪا ۾ رهندڙ آهي ۽ تصوف بابت لکندو رهيو آهي، سندس تصوف بابت ڪيترائي ڪتاب لکيل آهن جن کي ڪيترين ئي ٻولين ۾ ترجمو ڪيو ويو آهي، تازي سندس سڃاڻپ سامراج نواز ميڊيا پڻ ڪرائي آهي، جيڪا اها آهي ته هن ترڪيءَ جي تازي آيل ۽ ناڪام بڻيل فوجي انقلاب پٺيان سندس سوچ ڪم ڪري رهي آهي. جيتوڻيڪ هو ترڪيءَ ۾ سياسي طور نهايت سرگرم رهيو آهي ته ڪيترن ئي اهم عهدن تي به رهيو آهي. ٻئي طرف هن جي علمي ۽ ادبي ۽ مذهبي عالم واري سڃاڻپ ڪيترين ئي ٻولين ۾ ترجمو ٿيل ڪتاب آهن، جن ۾ سنڌي ٻولي به شامل آهي.

سنڌي ٻوليءَ ۾ سندس ٽي ڪتاب ترجمو ٿيل آهن، جيڪي هن طرح آهن

1.تصوف جو ٽيڪسٽ بڪ

2.تصوف جون تجليون

3.اکين کان اوجهل جهان

۽ پڪ سان سنڌي پڙهندڙ، سندس علمي پهچ هنن ڪتابن ۾ ڏسي سگهن ٿا.

سندس تازو سنڌيءَ ۾ ترجمو ٿيل ڪتاب آهي، ”اکين کان اوجهل جهان“ جيڪو پڻ ڪائنات جي انهن اسرارن بابت آهي، جيڪي برابر ڏسي نٿا سگهجن پر اهي، الڳ الڳ حِسُن معرف محسوس ڪري سگهجن ٿا، بلڪل ائين جيئن اسان خوشي محسوس ڪندا، آهيون، ڏک محسوس  ڪندا آهيون، هوا محسوس ڪندا آهيون، اُس محسوس ڪندا آهيون پر اسان انهن کي ڏيکاري يا انهن جا رنگ ٻڌائي نه سگهندا آهيون ۽ جيڪو سڀ اسان کي اڄ جون سائنسي ايجادون سمجهائي رهيون آهن، هوا تي هلندڙ شيون، باھ تي هلندڙ شيون، گئس تي هلندڙ شيون سڀ نون علمن جون ايجادون آهن، جيستائين اهي شيون انسان جي اکين نه ڏٺيون هيون، تيستائين اوجهل هيون پر اڄ آهي سڀ نعمتون انسان استعمال هيٺ آڻي رهيو آهي ۽ ان ڳالهه کي قبول ڪرڻ تي مجبور آهي ته انساني عقل ايترو وسيع نه آهي، جو اهو ڪائنات جا سڀ اسرار پروڙي سگهي. پر انسان انهيءَ جستجوءَ ۾ لڳل ضرور آهي ۽ پڪ سان اهو وقت پري نه آهي، جڏهن انساني ذهن گهڻيون ئي نيون ايجادون ڪري وٺي پر ڳالهه اها آهي ته اهو انساني ذهن ڪنهن تخليق ڪيو آهي؟؟

آهي مستغرق، عالم انهيءَ ڳالهه ۾

فتح الله گولن کي پڙهڻ، شايد گهڻن مسئلن سمجهڻ ۾ مدد ڪري، ڇاڪاڻ ته هن جي لکڻ جو ڏانءُ، بهرحال بيحد سنهجو/آسان ۽ روشني ڏيندڙ، جديد علمن سان ملندڙ آهي. جيتوڻيڪ هن جا موضوع ڀلي گهڻو سنجيده آهن.پر هيءَ اهڙو عالم آهي، جنهن کي پڙهڻ سان محسوس ٿئي ٿو ته مذهبي /قديم علمن ۽ اڄ جي/جديد علمن ۾ ڪابه وڇوٽي نه آهي.

ننڍڙن بابن ۾ ورهايل هي بنهه اهم ڪتاب سنڌيءَ ۾ موجود آهي پڪ سان سنڌي ٻولي انهن ڀاڳوارين ٻولين مان هڪ آهي، جن ۾ فتح الله ڳولن جهڙي جڳ مشهور عالم جي ڪتاب جو ترجمو ٿيو آهي. ٻه سئو چاليهن صفحن جو هيءُ بيحد اهم ڪتاب اسان جي نامورن تعليمدان احمد الدين شر صاحب نهايت سٺي ۽ سولي سنڌيءَ ۾ ترجمو ڪيو آهي. ڪتاب اسانجي پنهنجي اداري سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچيءَ پاران شايع ڪرايو ويو آهي، جنهن جو ملهه اڍائي سئو رپيا آهي.

 

نوجوان شاعر حاڪم گل جو شاعراڻو ڪتاب

خواب مرڪي پيا

سنڌي ٻوليءَ جي نوجوان شاعر حاڪم گل جا ”خواب مرڪي پيا“ آهن جڏهن سندس شاعريءَ جو پهريون مجموعو ڇپجي مارڪيٽ ۾ آيو آهي، شاعر پنهنجي دل ۾ پيار ۽ اکين ۾ ڪي خواب ئي ته سانڍيندو آهي، جن جي ساڀيا لاءِ هو سموري عمر سرگردان رهندو آهي، اها ٻي ڳالهه آهي، هر انسان جا خواب ساڀيا ماڻين اهو ممڪن ڪٿي آهي پر شاعر کي وڏا خواب ئي ڏسڻ گهرجن ڇاڪاڻ ته هو ڪنهن نئين ڪائنات جي اڏڻ جا خواب ڏسندو آهي، اها ڪائنات جيڪا هن جي شاعريءَ ۾ هوندي آهي.

حاڪم گل جي ڪتاب ۾ به هن جي پنهنجي ڪائنات آهي، اها ڪيتري وڏي آهي يا ڪيتري ننڍي آهي، اهو فيصلو وقت کي ڪرڻو آهي. هو شاعر آهي ۽ پڪو پختو شاعر آهي هو لڳاتار لکندو رهيو آهي. جنهن  جي نتيجي ۾ سندس شاعريءَ ڪتابي شڪل ماڻي آهي جنهن ڪتاب کي هن نالو ڏنو آهي”خواب مرڪي پيا“

غزلن، واين، گيتن، قطعن، بيتن ۽ آزاد نظمن تي ٻڌل حاڪم گل جو هيءُ پهريون شاعراڻو ڪتاب آهي، پڪ سان هيءُ سندس پهرين سڃاڻپ آهي، ساڳئي وقت سندس شاعراڻي سفر ڏانهن کنيل پهرين وک به! سندس لڳاتار سفر (جيڪڏهن هو جاري رکي سگهيو ته) اڳتي هلي ٻڌائيندو ته هن پنهنجو سفر ڪٿان کان شروع ڪيو ۽ ڪٿي پهتو. ڪنهن به قسم جي تڪڙ جي گهرج نه آهي.

حاڪم گل پنهنجي شاعريءَ ۾ پاڻ موجود آهي. ساڳئي طرح هن جن کي پڙهيو آهي، يا جيڪي ليکڪ سندس وڻندڙ آهن انهن جون لکڻيون به سندس شاعريءَ جي باري ۾ راءِ جي صورت ۾ موجود آهن، انهن لکندڙن جو ڳاڻيٽو به درجن کن آهي.

استاد شاعر سائين راشدي مورائيءَ هن ڪتاب جو مهاڳ لکيو آهي، جيڪو هاڻ اسان وٽ موجود نه آهي. پر سندس مهاڳ ڪتاب تي ڪنهن گهاٽي بڙ جي ڇانون جيان آهي.

سنڌي شاعريءَ ۾ پنهنجو نجو تعارف ڪرائڻ لاءِ اڄ جيتري شاعرن کي تڪليف ٿي رهي آهي اوتري شايد اڳ ڪڏهن به نه رهي هجي ۽ پڪ سان ان تعارف جي آبرو رکڻ لاءِ اڌ عمر گهرجي، هونئن شاعري زندگيءَ جو رياض آهي، اياز صاحب اهو سچ چيو هئو!

حاڪم گل شاعريءَ کي وقت ڏيئي رهيو آهي، پڪ سان هو پنهنجي ايندڙ ڪتاب ۾ هن ڪتاب کان هڪ وک اڳتي نظر ايندو، هن پهرئين ڪتاب تي هو پڪ سان انسان کان نيڪ خواهشون لهڻي، جيڪي اسان جون ساڻس گڏ آهن، واڌو مبارڪون به !

هڪ سئو ٻاونجاھ صفحن جي هن پڪي جلد واري ڪتاب کي سنڌ راڻي پبليڪشن حيدرآباد پاران اسان جي پياري غلام مصطفيٰ سولنگي ڇپرايو آهي، ڪتاب جو ملهه ٻه سئو روپيا آهي.

 

نوجوان شاعره گلشن سنڌوءَ جو شاعراڻو ڪتاب

ازل کان سفر ۾

گلشن سنڌو گذريل ڏهاڪو کن سالن کان شاعريءَ جي ميدان ۾ آهي، خوشي ڏيندڙ ڳالهه اها آهي ته اڄ ادبي ميدان ۾ ڪيتريون عورت ليکڪائون، هڪ ئي وقت لکي رهيون آهن، اهڙو مثال به پوين دورن ۾ شايد گهٽ ملندو. هو اسان جي سينيئر ليکڪائن جيان پنهنجي ادب کي جيترو وقت ڏينديون پڪ سان ايترو مرتبو  ماڻينديون شرط فقط تخليق آهي ۽ ان ڏانهن تخلقيڪار جو رويو آهي.

گلشن سنڌوءَ جو هي پهريون ڪتاب آهي جنهن ۾ هن اعتراف ڪيو آهي ته هن جو روح ”ازل کان سفر ۾“ آهي.

سچ اهو به آهي ته تخليقڪار يا ته هوندو آهي، يا نه هوندو آهي وچ ۾ ڪو به اهڙو رستو نه آهي، جنهن تي هلي ماڻهو تخليقڪار بڻجي سگهي ۽ گلشن سنڌو تخليقڪار آهي. جنهن ناتي کيس تخليق ڏانهن وڌيڪ سنجيده هجڻ گهرجي، ساڳئي وقت ان کي لڳاتار وقت به ڏيڻ گهرجي.

غزلن، واين، ٽيڙن ۽ چئوسٽن تي ٻڌل هي گلشن سنڌوءَ جو ڪتاب سندس پهريون شاعراڻو ڪتاب آهي پر سندس نالو شاعري پڙهڻ وارن لاءِ نئون نه آهي، پر سندس شاعراڻي سڃاڻپ، سندس هيءُ ڪتاب ئي جوڙيندو جيڪا ئي سندس اهم سڃاڻپ هوندي.

”ازل کان سفر ۾“ هجڻ ۽ ابد تائين لڳاتار سفر ئي ڪنهن عظيم تخليق کي جنم ڏيندو اهڙو وشواس هجڻ ئي گهرجي. وشواس سفر آسان ڪندو آهي ۽ پڪ سان اسانجي شاعرا ڀيڻ گلشن سنڌوءَ جو شاعراڻو سفر جيڪو هن ڪتاب کان شروع ٿيو آهي. اهو ڪيترائي ڪتاب ڏيئي پوءِ به نه کڻندو.

عبدالغفار تبسم جي لکيل مهاڳ وارو هيءُ ڪتاب پاڻ ۾ ڪجهه ليکڪن جا تاثر وغيره به سانڍي ٿو. شايد شروع جي دور ۾ هر نئين لکندڙ کي اهڙي ضرورت محسوس  ٿيندي آهي ٻي صورت ۾ ڪتاب ۾ هڪ مهاڳ ئي ڪافي سمجهڻ کپي ۽ ان کانپوءِ پنهنجو تخليقي اعتماد ۽ سجاڳي. ڇا به هجي، سنڌي شاعراڻي ادب ۾ عورتن جي واڌ سٺو سنوڻ آهي، خوشي ڏيندڙ به آهي. ائين گلشن سنڌوءَ جي آمد به خوشي ڏيندڙ آهي.

هڪ سئو اٺاويهن صفحن جو پڪي جلد وارو هيءُ ڪتاب سنڌ راڻي پبليڪشن حيدرآباد پاران ڇپيو ويو آهي ڪتاب جو ملهه ٻه سئو روپيا آهي ۽ سنڌ جي ڪتاب گهرن تي موجود هجڻ گهرجي.!

هي به ڏسي سگهو ٿا

پڙهيل لکيل مرد به پراڻين سوچن کي نه بدلائيندا ته سماج ڪيئن بدلجندو!:حميده گهانگهرو

دنيا جا سڀئي سماج ۽ نظريا عورتن جي خلاف آهن، انڊيا کان آيل سابق ڪميونسٽ …

جواب دیں

آپ کا ای میل ایڈریس شائع نہیں کیا جائے گا۔ ضروری خانوں کو * سے نشان زد کیا گیا ہے